ڕۆژی دووشەممە ئیسرائیل سنووری نێوان غەززە و میسری بە ڕووی پیادەکاندا کردەوە، هەنگاوێک کە ڕێگە بە فەڵەستینییەکان دەدات ناوچەکە بەجێبهێڵن و ڕێگەش بەوانە دەدات کە دەیانەوێت بگەڕێنەوە دوای ئەوەی بەهۆی جەنگی ئیسرائیلەوە هەڵهاتبوون.
کردنەوەی دەروازەی سنووریی ڕەفەح سنووردار دەبێت، بەشێوەیەک ئیسرائیل داوای پشکنینی ئەمنی بۆ ئەو فەڵەستینیانە دەکات کە دێن و دەچن. هەروەها پێشبینی دەکرێت ئیسرائیل و میسر سەقفێک بۆ ژمارەی گەشتیاران دیاری بکەن.
ئیسرائیل لە ئایاری ٢٠٢٤دا دەستی بەسەر دەروازە سنوورییەکەدا گرت، ئەمەش نزیکەی نۆ مانگ دوای جەنگی غەززە کە لە مانگی تشرینی یەکەمدا (ئۆکتۆبەر) بە ئاگربەستێکی ناجێگیر و بە ناوبژیوانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، وەستێنرا. کردنەوەی ڕەفەح مەرجێکی گرنگ بوو لە قۆناغی یەکەمی پلانی فراوانتری ترەمپ بۆ وەستاندنی شەڕی نێوان ئیسرائیل و چەکدارانی حەماس.
بەرپرسێکی ئەمنیی ئیسرائیلی ڕایگەیاند کە تیمە چاودێرە ئەورووپییەکان گەیشتوونەتە دەروازەکە، کە “ئێستا بە ڕووی جووڵەی دانیشتوواندا کراوەتەوە، هەم بۆ هاتن و هەم بۆ دەرچوون.”
ڕۆژنامەنووسانی بیانی قەدەغەکراون لە چوونە ناو غەززە
لە نۆ مانگی یەکەمی هێرشی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە، کە دوای هێرشەکەی ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ی حەماس بۆ سەر باشووری ئیسرائیل دەستیپێکرد، فەڵەستینییەکان بە گشتی دەیانتوانی لە ڕێگەی دەروازەی ڕەفەحەوە بەرەو میسر هەڵبێن.
بەرپرسانی فەڵەستینی دەڵێن نزیکەی ١٠٠ هەزار فەڵەستینی لە سەرەتای دەستپێکردنی جەنگەوە غەززەیان بەجێهێشتووە، کە زۆربەیان لە نۆ مانگی یەکەمدا بووە. هەندێکیان لەلایەن گرووپەکانی کۆمەکەوە سپۆنسەر کراون. ئەوانی تر بەرتیلیان بە لایەنەکان داوە لە میسر بۆ وەرگرتنی مۆڵەتی دەرچوون.
ئیسرائیل دوای ئەوەی هێزەکانی ناوچەکەیان پاککردەوە دەروازەی ڕەفەحی داخست و هەروەها کۆریدۆری فیلادێلفیاشی داخست کە بە درێژایی سنووری غەززە لەگەڵ میسر دەڕوات.
ئەم داخستنە ڕێگایەکی گرنگی بڕی بۆ بریندار و نەخۆشەکان تا بتوانن لە دەرەوەی غەززە چارەسەری پزیشکی وەربگرن. بەپێی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە ساڵی ڕابردوودا تەنها ڕێگە بە چەند هەزار کەسێک دراوە بۆ وەرگرتنی چارەسەر بچنە وڵاتانی سێیەم لە ڕێگەی ئیسرائیلەوە، لە کاتێکدا هەزاران کەسی تر پێویستیان بە چارەسەرە لە دەرەوە.
سەرەڕای کردنەوەی ڕەفەح، ئیسرائیل هێشتا ڕەتیدەکاتەوە ڕێگە بە ڕۆژنامەنووسانی بیانی بدات بچنە ناوەوە، کە لە سەرەتای جەنگەوە چوونەژوورەوەیان بۆ غەززە لێ قەدەغەکراوە، جەنگێک کە بووەتە هۆی وێرانکارییەکی بەرفراوان و لەناوبردنی بەشێکی زۆری خاکی ناوچەکە.
نزیکەی ٢ ملیۆن فەڵەستینی لە غەززە زۆربەیان لە خێمەی کاتی و ماڵە زیانلێکەوتووەکاندا دەژین و بە وێرانەی شارە خاپوورکراوەکانیان دەورەدراون.
دادگای باڵای ئیسرائیل تاوتوێی داواکارییەک دەکات لەلایەن کۆمەڵەی ڕۆژنامەنووسانی بیانی (FPA) کە داوا دەکات ڕێگە بە ڕۆژنامەنووسانی بیانی بدرێت لە ئیسرائیلەوە بچنە ناو غەززە. پارێزەرانی حکومەت ڕایانگەیاندووە کە ڕێگەدان بە ڕۆژنامەنووسان بۆ ناو غەززە دەکرێت مەترسی بۆ سەر سەربازانی ئیسرائیل دروست بکات، هەروەها ئاماژەیان بە مەترسییەکان بۆ سەر پەیامنێرانیش کردووە.
کۆمەڵەی (FPA) ئەمە ڕەتدەکاتەوە و دەڵێت خەڵک بێبەش دەکرێن لە سەرچاوەیەکی گرنگی زانیاری سەربەخۆ. هەروەها ئاماژە بەوە دەکەن کە لە سەرەتای دەستپێکردنی جەنگەوە ڕێگە بە زۆرێک لە کارمەندانی فریاگوزاری و نەتەوە یەکگرتووەکان دراوە بچنە ناو ناوچەکە.
پلانی ترەمپ بۆ غەززە، کە ئێستا لە قۆناغی دووەمدایە، پێشبینی ئەوە دەکات حوکمڕانی ڕادەستی تەکنۆکراتە فەڵەستینییەکان بکرێت، حەماس چەکەکانی دابنێت و سەربازانی ئیسرائیلیش لە ناوچەکە بکشێنەوە لەکاتێکدا کە ناوچەکە ئاوەدان دەکرێتەوە.
ئیسرائیل گومانی خستووەتە سەر ئەگەری چەکدانانی حەماس و هەندێک لە بەرپرسان دەڵێن سوپا خۆی بۆ گەڕانەوە بۆ جەنگ ئامادە دەکات. بەرپرسانی تەندروستی دەڵێن لەو کاتەوەی ڕێککەوتنی تشرینی یەکەم کراوە، هێرشەکانی ئیسرائیل لە غەززە زیاتر لە ٥٠٠ فەڵەستینی کوشتووە، لە کاتێکدا چەکدارەکان چوار سەربازی ئیسرائیلییان کوشتووە.
ڕۆژی شەممە، ئیسرائیل چڕترین هێرشی ئاسمانی لە دوای ئاگربەستەکەوە ئەنجام دا و لانی کەم ٣٠ کەسی کوشت، کە وەک خۆی دەڵێت وەڵامێک بوو بۆ پێشێلکارییەکی حەماس بۆ ئاگربەستەکە لە ڕۆژی هەینیدا.